Tips

Langere tijd van huis geweest? Laat het koude en warme water bij alle kranen voor gebruik minimaal één minuut doorstromen

meer tips

150 jaar kraanwater in Nederland

Jacob van Lennep is de initiatiefnemer van de eerste Nederlandse waterleiding.

Error: Object reference not set to an instance of an object.
Stacktrace: at SPToolkit.YouTubeFlashVideoPlayer.InitVideoUrl() at SPToolkit.FlashVideoPlayer.Render(HtmlTextWriter writer)

Volgens de overlevering zat de bekende schrijver en landsadvocaat Jacob van Lennep op een zonnige middag te werken in de tuin van zijn buitenhuis ‘Manpad’ in Heemstede. Zijn vrouw schonk hem een vers glas duinwater in, dat je daar gewoon uit de pomp kon halen. Spontaan zou toen het idee zijn geboren om dit duinwater te gaan leveren aan Amsterdam.

Zoals dat geldt voor wel meer historische anekdotes, is het verhaal te mooi om waar te zijn. Maar het staat buiten kijf dat Jacob van Lennep een doorslaggevende rol speelde bij de oprichting van het eerste drinkwaterbedrijf: de Amsterdamse Duinwater Maatschappij. Het eerste tappunt was bij de Willemspoort (de huidige Haarlemmerpoort). Hier werd duinwater voor één cent per emmer verkocht. Vanaf 1853 pompte de Amsterdamse Duinwater Maatschappij steeds meer kubieke meters schoon duinwater naar de hoofdstad.

Ruim 150 jaar kraanwater

Nederland beschikt over één van de beste waterleidingnetten ter wereld. Iedereen kan in ons land beschikken over veilig kraanwater. Maar dat is een verworvenheid die toch nog maar zo’n anderhalve eeuw geleden in gang is gezet. 

De levering van kraanwater via een leidingnetwerk werd in Nederland voor het eerst toegepast halverwege de 19e eeuw. In Amsterdam kon men, met dank aan Jacob van Lennep, water verkrijgen dat afkomstig was uit de 20 km westwaarts gelegen duinen. Daar bevonden zich – en bevinden zich nog steeds – grote hoeveelheden natuurlijk gezuiverd water. Het waren de Amsterdamse bierbrouwers die, voor een meer efficiënte en constante aanvoer van zuiver water, de stimulans gaven tot de ontwikkeling van een leidingnetwerk.

Het zou nog tot bijna de vorige eeuwwisseling duren dat de watervoorziening via leidingen in een stroomversnelling kwam, en daarmee ook het aantal waterleidingbedrijfjes. In de jaren '20 waren de meeste stedelijke regio’s aangesloten op de waterleiding en veertig jaar later was op een enkele boerderij na heel Nederland voorzien van kraanwater.

Overheid en kraanwater

De drinkwatervoorziening was vroeger in handen van particulieren, later in die van gemeenten en provincies. Toen in Nederland halverwege de 19e eeuw voor het eerst kraanwater werd gebruikt, was er geen kwaliteitsgarantie, en waren er geen wettelijke normen en richtlijnen die de betrouwbaarheid van het water en controle daarop voorschreven. Vanaf het begin van de 20e eeuw nam de overheidsbemoeienis met de kwaliteit en beschikbaarheid van kraanwater toe. Pas in 1957 kwam de Waterleidingwet tot stand. Sindsdien hebben het Rijk en de Europese Unie zich door wet- en regelgeving steeds meer met kraanwater en de voorziening daarvan bemoeid. 

Drinkwaterwet
Op 1 juli 2011 is de Waterleidingwet vervangen door de Drinkwaterwet. De naam van de nieuwe wet geeft al aan dat nu het water centraal staat. Kernpunten zijn onder andere: het publieke eigendom van de drinkwatervoorziening, het garanderen van de waterkwaliteit en maatschappelijk en verantwoord ondernemer-schap. De drinkwatervoorziening is volgens de wet nu ‘een dwingende reden van groot openbaar belang’. Dat betekent dat de overheid een zorgverplichting heeft om de bronnen nu en in de toekomst goed te beschermen. Je kunt dus wel zeggen dat kraanwater het best bewaakte voedingsmiddel van Nederland is.

Stelling: Over kraanwater wordt veel belasting geheven

Ja  Nee